ISSN:2342-0251

Yabancılara Türkçe Öğretimi Ders Kitaplarında Kalıplaşmış Dil Birimlerinin Yeri ve Önemi


Doğal dillerin söz varlığı içerisinde ilk bakışta ayrı ayrı sözcüklerden oluşan unsurların çok daha fazla olduğu düşünülebilir. Ancak durum hiç zannedildiği gibi değildir. Doğal dillerde sözcükler birbirinden izole edilmiş şekilde değil aksine belirli söz dizimsel yapılarda ve sınırlı sözlüksel bir çevrede bir arada gerçekleşir. Bu, bir dilin söz varlığının büyük bir bölümünü kalıplaşmış dil birimlerinin oluşturduğu anlamına gelir. Wood’a göre (2015: 11) bir dildeki sözcüklerin yaklaşık %80’i kalıplaşmış sözcük dizimlerinde gerçekleşir. Kalıplaşmış dil birimlerinin kendi içinde gerek dil bilgisi/ söz dizimi gerekse sözlüksel açıdan oldukça faklı türleri vardır. Kalıp sözler (routines), eşdizimler (collocations), klişeler, sloganlar, söylemsel işlevleri olan sözcük kalıpları (lexical bundles), söz öbekleri (lexical phrases) dil bilgisel kalıplar (grammatical patterns), deyimler, atasözleri, birleşik sözcükler en önemli kalıplaşmış dil birimleri içinde gösterilebilir. Dilin söz varlığının büyük bir bölümünü teşkil eden ve istatistiksel açıdan kullanım sıklığı çok yüksek seyreden bu unsurların yabancı dil öğretimindeki önemi ve yeri büyüktür. Dilin söz varlığının büyük bir bölümünü oluşturmasının yanı sıra kalıplaşmış dil birimleri aynı zamanda gerek ana dili gerek ikinci dil konuşurunun ifadesinin doğal ve akıcı olmasını sağlar ve konuşurun metin üretiminden kaynaklanan dil bilimsel işlem yükünü azaltır. Kalıplaşmış dil birimlerinin söz konusu özellikleri, yabancı dil öğrencilerinin gerek söz varlığı bilgisinin geliştirilmesinde gerek yazılı ve sözlü metin üretimlerinin doğal, akıcı, etkili ve kıvrak olmasında özellikle dikkate alınmasını gerekli kılar. Yabancılara Türkçe öğretimi kitaplarında sözcükler genellikle kullanıldığı kalıplaşmış dil birimlerinden bağımsız olarak ve kalıplaşma olgusu dikkate alınmaksızın öğretilmeye çalışılır. Oysa sözcükler kullanıldığı çeşitli işlevleri de olan sözlüksel ve söz dizimsel kalıplar dikkate alınmadan tam anlamıyla verilemez. Bu bildiride bir dilin ediniminde ve öğretiminde önemli bir yere sahip kalıplaşmış dil birimlerinin İstanbul yabancılara Türkçe öğretimi ders kitapları örneğinde hangi türünün ne kadar dikkate alındığı ve nerede, ne zaman, nasıl öğretildiği ve öğretilmesi gerektiği konu edilecektir.


Keywords


kelime öğretimi, söz varlığı, kalıplaşma, kalıplaşmış dil birimleri

Author: Nuh DOĞAN
Number of pages: 361-373
DOI: http://dx.doi.org/10.29228/ijla.39966
Full text:
Paylaş:
International Journal of Language Academy
E-Mail Subscription

By subscribing to E-Newsletter, you can get the latest news to your e-mail.