+ki EKİ VE +DAki YAPISI ÜZERİNE BİR İNCELEME

Author:

Number of pages: 322-339
Year-Number: 2015-9

Abstract

Dil, sürekli gelişen ve değişen bir iletişim aracıdır. Dilin değişim ve gelişim aşamalarının fonolojik, morfolojik, sentaktik ve semantik özelliklerinin ortaya çıkarılması dil çalışmalarında önemli bir yere sahiptir. Bu bağlam doğrultusunda söz konusu çalışma ile +ki eki ve +DAki yapısı art zamanlı çözümleme yöntemi ile irdelenerek dilin bağlı olduğu gelişim ve değişim prensipleri çerçevesinde +ki eki ve +DAki yapısı ile ilgili gramatikal hususların tespit edilmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın amacına uygun verilerin oluşturulmasında ve gramatikal hususların tespit edilmesinde alanla ilgili başat gramer kitaplarından tarama modeli ve doküman incelemesi tekniği ile “var olan durum var olduğu şekliyle” tespit edilmiş, art zamanlı çözümleme yöntemi kullanılarak çalışmanın her aşamasının sonunda tespit edilen gramatikal hususlar tarafımızdan betimlenmiştir. İki aşamadan oluşan çalışmanın birinci aşamasında elde edilen bulgular +ki eki ile ilgili adlandırmalar ve +ki ekinin biçim ve işlevleri ile ilgilidir. +ki ekinin Eski Türkçe, Karahanlı Türkçesi, Harezm Türkçesi, Kıpçak Türkçesi, Çağatay Türkçesi, Eski Anadolu Türkçesi, Osmanlı Türkçesi ve bugünkü Türkiye Türkçesi dönemlerine ait mevcut çalışmalardan bazıları incelenmiş ve konu ile ilgili bulgulara ulaşılmıştır. İkinci aşamanın bulgularını ise +DAki yapısının birleşik ek olup olmadığı, ek kalıplaşması şeklinde değerlendirilip değerlendirilemeyeceği, yapım eki mi çekim eki mi olduğu sorularına aranan cevaplar oluşturmuştur. Çalışmanın sonuç kısmında ise +ki eki ve +DAki yapısı ile ilgili ilgili saptanan hususlar ve öneriler tarafımızdan betimlenerek ortaya konulmuştur.

Keywords

Abstract

Language is a constantly developing and changing communication tool. Revealing the phonological, morphological, syntactic and semantic features of a language’s change and development stages plays an important role in language studies.In this contex, this study aims to determine the grammatical issues about the suffix of +ki and the structure of +DAki through examining them by means of respective study method and taking the change and development principles on wich language depends into consideration. While collecting datum in accordance with the purpose of study and determining the grammatical issues, the model of scanning primary grammar boks on topic has been used and current situation has been handled as it exist. By using the method of respective study method, the grammatical issues determined at the and of each stage have been revealed. The findings obtained from the first stage of this two-stage study are the nominations about the suffix +ki and about the form and functions of the suffix +ki. The usage of the suffix +ki in Old Turkish, Kypchak Turkish, Chagatai Turkish, Kharezm Turkish, Old Anatolian Turkish, Ottoman Turkish and modern Turkish has been examined through present studies and some findings have been obtained. The findings of the second stage are the answers to the questions whether the structure of +DAki is a compound affix pharase or not and whether it is a derivational affix or on ending. In the result part of the study, the suggestions and issues determined about the suffix +ki and the structure of +DAki have been revealed.

Keywords