AMİN MAALOUF’UN TÜRKÇE ÇEVİRİLERİ: ÇEVİRİ STRATEJİLERİNİN YAZARIN EDEBİYATIMIZDAKİ ALIMLANIŞINA ETKİSİ

Author:

Number of pages: 374-400
Year-Number: 2017-17

Abstract

Bir yapıtın çeviri aracılığıyla kültürel etkileşime katkı sağladığı göz önünde bulundurulduğunda, temelde çeviri-edebiyat-kültür dizgeleri arasındaki ilişkiyi irdeleyen çoğuldizge kuramının önemi açığa çıkar. Çeviriler aracılığıyla farklı ulusların edebiyatları etkileşime girer ve bu etkileşim kültüre yansıyarak kültürlerarası etkileşime katkı sağlar. Even-Zohar, geliştirdiği çoğuldizge kuramıyla toplumsal değişim ve dönüşümlerde edebiyatın rolünü vurgular zira çeviri yazın aracılığıyla edebiyatta yaşanan değişim ve dönüşümler ulusal kültürlerin şekillenmesinde büyük bir rol oynar. Bu çalışmanın amacı, genelde çeviri yazının bir ulusun edebiyatındaki etkisini, daha özelde Maalouf’un çevirilerinin Türk edebiyatındaki etkisini ve çeviri sürecinde benimsenen çeviri stratejilerinin yazarın edebiyatımızdaki alımlanışına etkisini açığa çıkarmaktır. Yazarın, edebiyatımızda yüksek tirajlar elde ederek yerli yazarlarımızla birlikte anılmasının ardında yatan sebepler nelerdir? Çeviri yöntem ve stratejileri, yazarın edebiyatımızdaki popülerliğini ve yerli bir aktör gibi kabul görmesini nasıl etkilemiştir? Çalışmamızda, Newmark’ın kültürel unsurların çevirisinde önerdiği belli başlı çeviri yöntemleri temel alınacak ve Fransızca-Türkçe çeviri örnekleri, Venuti’nin ‘Yerlileştirme’-‘Yabancılaştırma’ stratejileri çerçevesinde incelenecektir. Maalouf’un romanlarının Türkçe çevirilerinde genel olarak erek dil ve kültür normlarını ön planda tutan ‘yerlileştirme’ stratejisinin benimsenmesi, yazarın edebiyatımızdaki alımlanışını etkilemiştir. Öyle ki Maalouf’un edebiyatımızdaki popülerliğinin ve okurda yerli bir yazarı okuduğu izlenimi uyandırmasının ardında çeviri stratejilerinin etkisi büyüktür. Maalouf’un, çevirileriyle Türk Edebiyatında postmodern tarihsel roman türünün örneklerini destekleyerek Türk yazın çoğuldizgesinin şekillenmesine kısmen katkı sağladığı söylenebilir.

Keywords

Abstract

Considering the contribution of a work to cultural interaction by its being translated into other languages, the importance of polysystem theory is revealed by its focus on the relationship among translation-literature and culture. Through the translations, different Nations’ literatures interact and this interaction through its reflection to the culture contributes to intercultural interaction. Even-Zohar, emphasizes by his theory the role of the literature in social change and transformation as changes and transformations in literature realized by translations play a huge role in the shaping of national cultures. The aim of this study is to reveal the impact of translations on a nation's literature, more specifically the impact of Maalouf’s translations on the Turkish literature and also examine the impact of translation strategies on the author’s reception in Turkish literature. What are the reasons for the author’s being cited with Turkish local authors by obtaining a wide circulation in our literature? How did the adopted translation methods and strategies influence the author’s popularity and also his reception as a local actor in our literature? In this study, Newmark’s major translation methods for the translations of the cultural elements will be used and French-Turkish translation examples will be studied within the framework of Venuti’s ‘Domestication’ and ‘Foreignization’ strategies. The dominance of Domestication strategy, which takes into consideration the target language and cultural norms, in Maalouf’s Turkish translations, influenced the place and the role of the author in our literature. So that, behind the Maalouf’s popularity and the impression that he is seen as a local author, the impact of translation strategies is great. It is possible to say that Maalouf contributed to the shaping of the Turkish literary polysystem by supporting the examples of postmodern historical novel with his translations.

Keywords