YURT DIŞINDA YAŞAYAN İKİ DİLLİ TÜRK ÇOCUKLARININ TÜRKÇE EĞİTİMLERİNDE KULLANILAN DERS KİTAPLARINDA REDDETME STRATEJİLERİNİN GÖRÜNÜMÜ

Author:

Number of pages: 207-221
Year-Number: 2021-39

Abstract

Bireylerin farklı sosyal bağlamlarda dil kullanımlarını inceleyen edimbilim bağlam ve niyet çerçevesinde üretilen sözcelere odaklanmaktadır. Edimbilimin bir alanı olarak söz edimleri, dil yoluyla gerçekleştirdiğimiz eylemleri açıklamak üzere kullanılan bir kavramdır. Austin ve Searle, Söz Edimleri Kuramı’nda konuşma yoluyla gerçekleştirdiğimiz rica etme, özür dileme ve reddetme gibi dilin sosyal bir eylem olma niteliğini vurgulamışlardır. İstek, rica veya tavsiyelere verilen olumsuz karşılıkları ifade eden reddetme ediminin uygun dilsel performans ile gerçekleştirilmesi bireyin sosyal kabulü açısından önem taşımaktadır. Kişinin toplumsal kimliğini korumada risk oluşturabilecek reddetme ediminin çeşitli stratejilerle gerçekleştirilmesi edimbilimsel farkındalığın ve bu becerilerin gelişimiyle mümkündür. Sınırlı dilsel deneyime sahip iki veya çok dilli Türk çocuklarının farklı sosyal bağlamlara sınırlı katılımı edimbilimsel gelişimin istendik düzeye ulaşmasında engel teşkil etmektedir. Bu anlamda iki dilli çocukların ana dili eğitimlerinde kullanılan ders kitaplarının edimbilimsel gelişimi destekleyecek biçimde hazırlanması önemlidir. Bu çalışmada yurt dışında yaşayan Türk öğrencilerin dil eğitimlerinde kullanılan Türkçe ve Türk Kültürü ders kitaplarının edimbilimsel gelişimi desteklemesindeki rollerinin reddetme stratejileri kullanımının sıklığı ve çeşitliliği bakımından  betimlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. İncelenen ders kitaplarında yedi farklı reddetme stratejisinin geçtiği, belirlenen reddetme stratejilerinin dil düzeylerine göre farklılaşmadığı ve edimbilimsel becerileri geliştirmeye yönelik etkinliklerin yer almadığı belirlenmiştir. Yurt dışında yaşayan Türk çocuklarının Türkçe eğitimlerinde kullanılan ders kitapları ve materyallerinin edimbilimsel gelişimi destekleyecek nitelikte planlanması gerekmektedir. 

Keywords

Abstract

Pragmatics, which examines the language use of individuals in different social contexts, focuses on utterances produced within the framework of context and intent. As a field of pragmatics, speech acts is a concept used to explain the actions we perform through language. Austin and Searle, in Speech Act Theory, emphasized the nature of language as a social act, such as begging, apologizing and rejecting, which we perform through speaking. It is important for the social acceptance of the individual that the act of refusal, which expresses the negative response to requests, requests or recommendations, is carried out with appropriate linguistic performance. The realization of the act of refusal, which may pose a risk in protecting one's social identity, with various strategies is possible with the development of pragmatic awareness and these skills. The limited participation of bilingual or multilingual Turkish children with limited linguistic experience in different social contexts constitutes an obstacle for pragmatic development to reach the desired level. In this sense, it is important that the textbooks used in the mother tongue education of bili ngual children are prepared in a way that supports pragmatic development. In this study, it is aimed to describe the role of Turkish and Turkish Culture textbooks used in language education of Turkish students living abroad in supporting pragmatic development in terms of the frequency and diversity of the use of rejection strategies. Document analysis method was used in the study. It was determined that seven different rejection strategies were used in the examined textbooks, that the determined rejection s trategies did not differ according to language levels, and that there were no activities aimed at improving pragmatic skills. Textbooks and materials used in the Turkish education of Turkish children living abroad should be planned in a way that will support pragmatic development.

Keywords