MAARİF MODELİNE GÖRE HAZIRLANMIŞ 5 VE 6. SINIF TÜRKÇE DERS KİTAPLARINDAKİ YAZMA ETKİNLİKLERİNİN SÜREÇ-TÜR TEMELLİ YAKLAŞIMA GÖRE İNCELENMESİ
Author :
Abstract
Bu araştırmanın amacı, Millî Eğitim Bakanlığı tarafından Maarif Modeli doğrultusunda hazırlanan 5 ve 6 sınıf Türkçe ders kitaplarında yer alan yazma etkinliklerini süreç–tür temelli yazma yaklaşımı açısından incelemektir. Araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi modeliyle yürütülmüş; veri kaynağını her iki sınıf düzeyinde altı tema kapsamında yer alan yazma etkinlikleri oluşturmuştur. İnceleme sürecinde yazma etkinlikleri, süreç temelli yazma basamakları (ön hazırlık, taslak oluşturma, dönüt alma, düzenleme ve paylaşma) ile tür temelli yazma ölçütleri (türün belirtilmesi, tür özelliklerinin sunulması ve örnek metin kullanımı) doğrultusunda analiz edilmiştir. Elde edilen veriler frekans ve yüzde değerleri üzerinden çözümlenmiş, bulgular temalar bazında değerlendirilmiştir. Araştırma bulguları, 5. sınıf düzeyinde yazma sürecine ilişkin basamakların temalar arasında dengesiz bir dağılım gösterdiğini; özellikle taslak oluşturma ve dönüt alma gibi kritik aşamaların sınırlı düzeyde yer aldığını ortaya koymuştur. Buna karşılık 6. sınıf ders kitabında süreç temelli yazma yaklaşımının daha sistematik, planlı ve dengeli bir biçimde yapılandırıldığı belirlenmiştir. Bununla birlikte, her iki sınıf düzeyinde de ön hazırlık çalışmalarına güçlü biçimde yer verildiği görülmüştür. Tür temelli yazma açısından ise metin türlerinin adlandırılmasının yaygın olduğu; ancak türlerin yapısal ve dilsel özelliklerinin açık, ayrıntılı ve sistematik biçimde öğretiminin sınırlı kaldığı tespit edilmiştir. Ayrıca örnek metin kullanımının bazı temalarda yetersiz olduğu ve tür öğretimini destekleme açısından geliştirilmesi gerektiği belirlenmiştir. Sonuç olarak, süreç ve tür temelli yazma bileşenlerinin birlikte, dengeli ve bütüncül bir biçimde yapılandırılmasının yazma öğretiminin niteliğini artıracağı değerlendirilmektedir. Özellikle süreç basamaklarının tüm temalarda sistematik biçimde yer alması, geri bildirim ve düzenleme çalışmalarının güçlendirilmesi ve tür öğretiminin daha açık ve uygulamaya dayalı olarak sunulması, öğrencilerin yazma becerilerinin gelişimine önemli katkılar sağlayacaktır.
Keywords
Abstract
This study aims to examine the writing activities included in 5th- and 6th-grade Turkish textbooks prepared by the Ministry of National Education in line with the Maarif Model, within the framework of the process–genre-based writing approach. The research was conducted using document analysis as a qualitative research method. The data source consists of writing activities presented under six themes in both grade levels. These activities were analyzed according to process-based writing stages (pre-writing, drafting, feedback, revising, and publishing) and genre-based writing criteria (genre identification, presentation of genre features, and use of model texts). The data were analyzed using frequency and percentage values. The findings reveal that in the 5th-grade textbooks, the distribution of process-based writing stages varies across themes and lacks consistency, with critical stages such as drafting and feedback being relatively limited. In contrast, the 6th-grade textbooks demonstrate a more systematic, balanced, and structured implementation of the process-based writing approach. In both grade levels, pre-writing activities are prominently included, indicating an emphasis on preparing students cognitively and affectively for writing tasks. However, in terms of the genre-based approach, although genre identification is frequently emphasized, the explicit and systematic teaching of genre features remains limited. Additionally, the use of model texts varies across themes and is insufficient in some cases. Overall, the findings suggest that a balanced and integrated implementation of both process and genre components is necessary to enhance the effectiveness of writing instruction. Strengthening the systematic inclusion of writing stages across themes and providing explicit, practiceoriented genre instruction are expected to contribute significantly to the development of students’ writing skills.