Lİ BAİ'IN ŞİİRLERİNDEKİ BAŞLICA İMGELERİN ÇEVİRİ YÖNTEMLERİNİN KÜLTÜREL ÇEVİRİ PERSPEKTİFİNDEN İNCELENMESİ: KLASİK ÇİN ŞİİRİ II - Lİ BAİ ÖRNEĞİ
Author :
Abstract
Li Bai, Tang Hanedanı’nın en seçkin şairlerinden biri olarak Çin edebiyatı tarihinde kalıcı bir etki bırakmış; şiirlerinde kullandığı zengin imgeler aracılığıyla derin estetik, felsefi ve kültürel anlamlar üretmiştir. Bu imgeler, sadece sanatsal bir ifade aracı değil, aynı zamanda Çin klasik kültürünün dünya görüşünü ve değerler sistemini yansıtan temel göstergelerdir. Ancak söz konusu imgelerin başka bir dile aktarımı, özellikle kültürel çağrışımları yoğun olan klasik şiirlerde, çeviribilim açısından önemli güçlükler barındırmaktadır. Bu bağlamda Li Bai’nin şiirlerinin Türkçeye çevrilmesi süreci, imgelerin hem anlamsal doğruluğunu hem de kültürel işlevini koruma açısından dikkate değer sorunlar ortaya koymaktadır. Türk akademisyen Engin Yurt tarafından yapılan Klasik Çin Şiiri II – Li Bai adlı çeviri, kaynak metne dayalı olarak şiirlerin dilsel atmosferini ve düşünsel derinliğini Türk okuruna aktarmayı hedeflemektedir. Ancak eserde bazı imgelerin çevirisinde kültürel bağlamın tam olarak yansıtılamadığı, yanlış anlamalar, eksiltmeler ya da kültürel farklılıklardan kaynaklanan anlam kayıplarının ortaya çıktığı görülmektedir. Bu durum, hedef dil okuyucusunun şiirleri kavrayışını ve estetik algısını olumsuz yönde etkileyebilmektedir. Bu çalışma, Susan Bassnett’in kültürel çeviri kuramını kuramsal çerçeve olarak benimseyerek, söz konusu eserde yer alan başlıca imgelerin Türkçeye aktarımında karşılaşılan sorunları ayrıntılı biçimde incelemektedir. Yanlış çeviri, kültürel eksiltme ve imgesel anlamın zayıflaması gibi problemlerin analizi yapılmış; bu problemlere yönelik olarak transkripsiyon ve açıklama ekleme, doğrudan çeviriyle destekleyici açıklamalar kullanma ve imgelerin kültürel anlamını telafi edecek betimleyici unsurlar ekleme gibi stratejiler önerilmiştir. Elde edilen bulgular, kültürel çeviri kuramına somut bir örnek sunmakta ve Çin–Türk kültürlerarası edebi çeviri çalışmalarının geliştirilmesine katkı sağlamaktadır.
Keywords
Abstract
Li Bai, as one of the most distinguished poets of the Tang Dynasty, has left a lasting impact on the history of Chinese literature; through the rich imagery employed in his poetry, he has conveyed profound aesthetic, philosophical, and cultural meanings. These images serve not only as artistic expressions but also as fundamental indicators reflecting the worldview and value system of classical Chinese culture. However, the translation of such imagery into another language—especially in classical poetry, where cultural connotations are intense—poses significant challenges from the perspective of translation studies. In this context, the process of translating Li Bai’s poems into Turkish presents notable issues regarding the preservation of both the semantic accuracy and the cultural function of these images. The translation titled Classical Chinese Poetry II – Li Bai by Turkish academic Engin Yurt aims to convey the linguistic atmosphere and intellectual depth of the poems to Turkish readers, based on the source text. Nevertheless, in the translation of certain images, the cultural context is not fully reflected, resulting in misunderstandings, omissions, or loss of meaning due to cultural differences. This situation may negatively affect the target-language reader’s comprehension of the poems and their aesthetic perception. This study adopts Susan Bassnett’s theory of cultural translation as its theoretical framework and examines in detail the problems encountered in rendering the work’s principal images into Turkish. Problems such as mistranslation, cultural loss, and the weakening of figurative meaning are analyzed; strategies such as adding transcriptions and explanations, using explanatory notes alongside direct translation, and incorporating descriptive elements to compensate for the cultural meaning of the images are proposed. The findings provide a concrete example of cultural translation theory and contribute to the development of literary translation studies between Chinese and Turkish cultures.