DİL BECERİLERİNDEN KÜLTÜRE, METİNLERDEN DEĞERLENDİRMEYE: YABANCI DİL OLARAK TÜRKÇE ÖĞRETİMİNDE KULLANILAN DERS KİTABI SETLERİNİN KARŞILAŞTIRMALI İNCELEMESİ
Author :
Abstract
Bu çalışmanın amacı, yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde yaygın olarak kullanılan ders kitaplarını temel dil becerileri, metin türleri, ölçme ve değerlendirme uygulamaları ile kültürel etkileşim açısından karşılaştırmalı biçimde incelemektir. Araştırma, Yeni Hitit Yabancılar için Türkçe (A1-A2, B1, B2-C1 düzeyleri) ve İstanbul Yabancılar için Türkçe (A1, A2, B1, B2, C1 düzeyleri) ders kitabı setlerine dayanmaktadır. Bu doğrultuda kitaplardaki etkinliklerin temel dil becerilerine göre dağılımı, okuma metinlerinin tür ve alt türlere göre görünümü, değerlendirme bölümlerinin varlığı ve çeşitliliği ile kültürel ögelerin düzeyler arasındaki dağılımı incelenmiştir. Veri toplama tekniği olarak nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde doküman incelemesi, veri analizi tekniği olarak ise betimsel analiz kullanılmıştır. Bulgulara göre her iki sette de yazma becerisine yönelik etkinlikler ağırlıklı olarak yer almakta, okuma becerisi orta düzeyde bir temsil düzeyi sergilemekte, dinleme ve konuşma becerileri ise her iki sette de ölçeğin alt sınırında kalarak destekleyici bir işlev üstlenmektedir. Her iki set de bilgilendirici ve kurmaca (oluşturulmuş) metinler bakımından yoğunluk göstermekte, buna karşılık özgün ve yazınsal metinlere sınırlı ölçüde yer verilmektedir. Ünitelerdeki değerlendirme etkinlikleri dağınık bir yapı sergilemekte; Yeni Hitit Setinde cümle tamamlama ve açık uçlu sorular öne çıkarken çoktan seçmeli maddelerin ve öz değerlendirme etkinliklerinin oranı oldukça düşük kalmaktadır. Her iki set de okuma metinleri aracılığıyla Türk kültürünü yansıtmakla birlikte, bu yansımanın niteliği ve yoğunluğu düzeyler ve setler arasında belirgin biçimde farklılık göstermekte, öğrenciler kültürel içerikle çoğunlukla pasif biçimde karşılaşmaktadır. Çalışmanın, yabancı dil olarak Türkçe öğretimi alanında ders kitabı geliştirme ve değerlendirme çabalarına katkı sunması umulmaktadır.
Keywords
Abstract
The aim of this study is to comparatively examine the textbooks commonly used in teaching Turkish as a foreign language in terms of basic language skills, text types, assessment and evaluation practices, and cultural interaction. The research is based on the coursebook sets of Yeni Hitit Yabancılar için Türkçe (A1-A2, B1, B2-C1 levels) and İstanbul Yabancılar için Türkçe (A1, A2, B1, B2, C1 levels). Accordingly, the study examines the distribution of activities across basic language skills, the representation of reading texts in terms of type and subtype, the presence and variety of assessment sections, and the distribution of cultural items across proficiency levels. The data collection technique used is document analysis within a qualitative research approach, and the data analysis technique used is descriptive analysis. The findings indicate that writing skill activities dominate in both sets, reading skill activities occupy an intermediate position, and listening and speaking skills remain at the lower end of the scale in both sets, functioning in a merely supportive role. Both sets are dominated by informative and produced texts, whereas authentic and literary texts receive limited coverage. Assessment activities within the units display a scattered structure; in the Yeni Hitit set, sentence-completion and open-ended items are prominent, while multiple-choice items and self-assessment activities remain quite limited. Both sets reflect Turkish culture through reading texts, yet the nature and intensity of this reflection differ markedly across levels and sets, with learners encountering cultural content largely in a passive manner. It is hoped that the study contributes to coursebook development and evaluation efforts in the field of teaching Turkish as a foreign language.
Keywords
Assessment, basic language skills, teaching Turkish as a foreign language, text types, textbook analysis