Author :
Abstract
Eleştirel okuma, bir metni anlamanın ötesinde onu sorgulama, değerlendirme ve metnin altında yatan niyetlerin, varsayımların ve ideolojik çerçevelerin analiz edilmesini sağlayan önemli bir okuma becerisidir. Bu becerinin etkin bir şekilde kullanımı okuyucunun pasif bir bilgi alıcısı değil, sunulan bilgilerin doğruluğunu ve geçerliliğini değerlendiren aktif bir anlam kurucu ve yorumlayıcı hâline gelmesini sağlar. Özellikle günümüz bilgi toplumunda, bireylerin maruz kaldığı bilgi yoğunluğu ve bilgi kirliliği göz önüne alındığında eleştirel okuma becerileri, bilgiye bilinçli ve seçici bir şekilde yaklaşmanın temel aracı haline gelmiştir. Bu durum, özellikle öğretmen adayları açısından daha da kritik bir hâl almaktadır. Çünkü öğretmen adayları, yalnızca bireysel olarak eleştirel okuma becerilerine sahip olmakla kalmayıp, aynı zamanda bu becerileri gelecekteki öğrencilerine kazandırma sorumluluğunu da taşımaktadır. Bu nedenle öğretmen adaylarının eleştirel okumaya ilişkin algılarının farkında olmaları ve bu beceriyi içselleştirmeleri, etkili bir eğitim süreci açısından büyük önem taşımaktadır. Bu araştırmanın temel amacı; Türkçe öğretmeni adaylarının eleştirel okumaya yönelik algılarının belirlenmesidir. Olgu bilim deseniyle tasarlanan araştırmada katılımcıların belirlenmesinde amaçlı örnekleme türlerinden kolay ulaşılabilir durum örneklemesi kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcıları Türkiye’nin kuzeyindeki bir üniversitenin Türkçe öğretmenliğinde öğrenim gören 28 öğretmen adayından oluşmaktadır. Araştırmadaki verilerin elde edilmesinde Metafor Belirleme Formu (MBF) kullanılmış ve veriler, metafor analiziyle değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda öğretmen adaylarının eleştirel okumayı; kilit, ayna, ağaç gibi çeşitli metaforlarla karşıladıkları ve eleştirel okumayı metnin derin anlamını çözümlemeye katkı sağlayan çok boyutlu bir düşünme aracı olarak gördükleri söylenebilir.
Keywords
Abstract
Critical reading is an important reading skill that enables readers not only to understand a text, but also to question, evaluate, and analyze the underlying intentions, assumptions, and ideological frameworks embedded within it. The effective use of this skill transforms the reader from a passive recipient of information into an active constructor and interpreter of meaning who evaluates the accuracy and validity of the information presented. Especially in today’s information society, considering the intensity of information and misinformation individuals are exposed to, critical reading skills have become the primary means of approaching information consciously and selectively. This situation becomes even more crucial for pre-service teachers. This is because pre-service teachers are not only expected to possess critical reading skills individually, but also to assume the responsibility of helping their future students acquire these skills. Therefore, it is of great importance for pre-service teachers to be aware of their perceptions of critical reading and to internalize this skill for an effective educational process. The main purpose of this study is to determine the perceptions of pre-service Turkish language teachers toward critical reading. In the study, which was designed using a phenomenological research design, convenience sampling, one of the purposive sampling methods, was used to determine the participants. The participants of the study consisted of 28 pre-service teachers studying in the Turkish Language Teaching Department of a university in northern Türkiye. The Metaphor Identification Form (MIF) was used to collect the data, and the data were analyzed through metaphor analysis. As a result of the study, it can be said that the pre-service teachers associated critical reading with various metaphors such as a key, a mirror, and a tree, and viewed critical reading as a multidimensional thinking tool that contributes to analyzing the deeper meaning of a text.
