DİNLEME MOTİVASYONUNUN YORDAYICILARI OLARAK ÖZ YETERLİK, MÜKEMMELİYETÇİLİK VE DİNLEME KAYGISININ ROLÜ
Author :
Abstract
Bu çalışmanın amacı ortaokul öğrencilerinin dinleme motivasyonunun yordayıcıları olarak öz yeterliklerinin, mükemmeliyetçilik eğilimlerinin ve dinleme kaygılarının rolünü incelemektir. Araştırma nicel yönteme göre tasarlanmıştır. Araştırma grubu Doğu Karadeniz Bölgesinde bulunan bir ilde öğrenim gören 1054 ortaokul öğrencisinden (K=555, E=497, Belirtilmemiş=2) oluşmaktadır. Çalışmanın verileri kişisel bilgi formu, dinleme motivasyonu ölçeği, dinleme kaygısı ölçeği, uyumlu-uyumsuz mükemmeliyetçilik ölçeği ve öz yeterlik ölçeği ile toplanmıştır. Öz yeterlik, mükemmeliyetçilik ve dinleme kaygısının dinleme motivasyonunu yordama durumunu belirlemek amacıyla çoklu doğrusal regresyon analiz tekniği kullanılmıştır. Yapılan analiz sonucuna göre kurulan model, dinleme motivasyonuna ilişkin varyansın %53’ünü açıklamaktadır. Bu sonuç, ortaokul öğrencilerinin dinleme motivasyonlarını şekillendiren duyuşsal boyutunun öz yeterlik inançları, mükemmeliyetçilik eğilimleri ve kaygı yönetimi arasındaki dinamik etkileşimden beslenen çok boyutlu bir yapı olduğunu ve bu süreçte akademik öz yeterlik inancının merkezi bir güç olarak konumlandığını ortaya koymaktadır. Bu durum dinleme motivasyonunun hem destekleyici hem de engelleyici faktörlerin bir arada çalıştığı dinamik bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir. Ayrıca uyumlu mükemmeliyetçilik ve dinlemeyi değerlendirme stratejileri, motivasyonu destekleyen unsurlar olarak öne çıkarken hata yapma korkusu, kusursuzluk beklentisi ve sonuç odaklı kaygı durumlarının motivasyonu engelleyen unsurlar olduğu saptanmıştır. Araştırma sonuçları, dinleme motivasyonunu korumak adına öğrencileri sonuç odaklı performans kaygısından arındıracak, bunun yerine dinleme sürecini değerlendirme ve öz düzenleme basamaklarını merkeze alacak uygulamaların ön plana çıkarılması gerektiğini göstermektedir.
Keywords
Abstract
This study examines the role of secondary school students’ self-efficacy, perfectionist tendencies, and listening anxiety as predictors of their listening motivation. The study employed a quantitative research design. The sample comprises 1,054 secondary school students (555 girls, 497 boys, 2 not specified) from a province in the Eastern Black Sea Region of Türkiye. Data were collected through a personal information form, the Listening Motivation Scale, the Listening Anxiety Scale, the Adaptive–Maladaptive Perfectionism Scale, and the Self-Efficacy Scale. Multiple linear regression analysis was conducted to determine the extent to which self-efficacy, perfectionism, and listening anxiety predict listening motivation. The model explained 53% of the variance in listening motivation. This finding indicates that the affective dimension shaping students’ listening motivation is a multidimensional construct arising from the dynamic interaction among self-efficacy beliefs, perfectionist tendencies, and anxiety management, in which academic self-efficacy occupies a central position. Listening motivation therefore has a dynamic structure in which supportive and inhibiting factors operate together. Furthermore, adaptive perfectionism and strategies for evaluating the listening process emerged as factors supporting motivation, whereas fear of making mistakes, the expectation of flawless performance, and outcome-focused anxiety inhibited it. These findings suggest that sustaining listening motivation requires pedagogical practices that relieve students of outcome-oriented performance anxiety and instead foreground evaluation of the listening process and self-regulation.
Keywords
Listening anxiety, listening motivation, listening skills, perfectionism, self-efficacy
