Author :
Abstract
Çalışmamız Sevinç Çokum’un seçilmiş hikâyelerinde sokağın anlatısal ve kültürel işlevlerini ortaya koymak ve farklı mekân kuramlarını bütünleştiren Çok Katmanlı Mekânsal Analiz Modelini geliştirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmada Pierre Nora’nın hafıza mekânı (lieux de mémoire) yaklaşımı temel kuramsal eksen olarak benimsenmiş; Gaston Bachelard’ın mekân poetikası, Henri Lefebvre’in mekânın üretimi kuramı, Mikhail Bakhtin’in kronotop anlayışı ve Marc Augé’nin yok-mekân kavramı birbirini tamamlayan analitik katmanlar olarak bütünleştirilmiştir. Nitel araştırma yaklaşımına dayanan çalışmada doküman incelemesi ve metin çözümlemesi yöntemleri kullanılmış olup Sevinç Çokum’un sokak, mahalle, şehir ve gündelik yaşam olgusunu belirgin biçimde işleyen seçilmiş hikâyeleri betimsel ve tematik çözümleme yoluyla incelenmiştir. Bulgular, sokağın yalnızca olayların gerçekleştiği fiziksel bir çevre olmadığını; bellek, deneyim, toplumsallık, anlatısallık ve modernleşme boyutlarının kesişiminde anlam kazanan çok katmanlı bir anlatı mekânı olarak yapılandırıldığını göstermektedir. Sokağın bireysel ve kültürel belleği taşıdığı, duyusal deneyimleri ve toplumsal aidiyeti ürettiği, anlatısal gelişimi biçimlendiren bir kronotop işlevi üstlendiği ve modernleşmenin yarattığı dönüşümleri görünür hale getirdiği belirlenmiştir. Çalışmanın özgün katkısı, farklı mekân kuramlarını ortak bir analitik çerçevede bütünleştiren ve farklı edebî metinlere uyarlanabilecek, uygulanabilir bir model önermesidir. Böylece çalışma, Türk edebiyatında mekân incelemelerine kuramsal ve yöntemsel açıdan bütüncül bir yaklaşım sunmaktadır. Bu model, edebî mekânın bireysel, toplumsal ve kültürel boyutlarını birlikte değerlendirmeye olanak sağlayan bir çerçeve sunmaktadır.
Keywords
Abstract
This study examines the narrative and cultural functions of the street in selected stories by Sevinç Çokum and develops a Multilayered Spatial Analysis Model integrating different theories of space. Pierre Nora’s concept of lieux de mémoire is adopted as the central theoretical axis, while Gaston Bachelard’s poetics of space, Henri Lefebvre’s theory of the production of space, Mikhail Bakhtin’s chronotope, and Marc Augé’s notion of non-place are integrated as complementary analytical layers. Based on a qualitative research approach, the study employs document and textual analysis to examine stories addressing streets, neighborhoods, cities, and everyday life through descriptive and thematic analysis. The findings demonstrate that the street is constructed not merely as a physical environment but as a multilayered narrative space shaped at the intersection of memory, experience, sociality, narrativity, and modernization. The street functions as a carrier of individual and cultural memory, a field of sensory experience and social belonging, a chronotopic structure shaping narrative development, and a space through which transformations produced by modernization become visible. The study’s original contribution lies in proposing an applicable model that integrates different spatial theories within a unified framework and can be adapted to other literary texts, authors, and periods in Turkish literature.
Keywords
Multilayered spatial analysis model, Sevinç Çokum, sites of memory, spatial studies, street.
