E-ISSN:2342-0251

MAX FRISCH’İN TİYATRO ANLAYIŞININ BIEDERMANN İLE KUNDAKÇILAR PİYESİ ÜZERİNDEN EPİK TİYATROYLA MUKAYESESİ


Bu çalışma İsviçreli yazar ve dramcı Max Frisch’in tiyatro anlayışını, en meşhur piyeslerinden Herr Biedermann und die Brandstifter [Biedermann ile Kundakçılar] eseri üzerinden örneklendirerek organik şekilde belirlemektedir. Bunu sağlamak için öncelikle, Türkçe’de de pek bilinmediği için, kısa bir özeti verilmektedir. Ardından yapılan incelemede Frisch’in esasen komiklik unsuru kullanarak çözümü de seyircinin sorumluluğuna bırakan bir tiyatro yaklaşımı olduğu gösterilmektedir. Ayrıca hem olayların geçtiği yeri, hem de hikâyenin –özellikle– başkişisini ayırıcı vasıflarından soyup ilkini herhangi bir yere, ikincisini ise herhangi bir kişiye dönüştürerek anlatısını nasıl anonimleştirdiği, böylelikle de belirli bir yerde belirli kimselerce yaşanan bir olay olmaktan çıkarıp genel olarak nasıl insanlığa mâl ettiği serimlenmektedir. Daha sonra Brecht’in tiyatrosundan bahsedilmekte, onun karşı çıktığı Aristoteles dramasının özellikleri anlatılmaktadır. Tiyatroda açık biçim, kapalı biçim kavramlaştırmasını oturtan Volker Klotz’un tanımlarına dayanarak klasik drama da denen Aristoteles draması yer, zaman ve olay birliği gözettiği için kapalı, Brecht’in taraf çıktığı formun ise tüm birliği yıkarak açık biçim olduğu izah edilmektedir. Brecht açık biçimin kurucusu olmamakla beraber ona anlatma ve yadırgatma fonksiyonlarını katarak yeni bir yüz vermiştir. Burada Brecht mukayeseye esas teşkil ettiği için Frisch’te izlenen metottan ayrılarak tiyatrosu verili olarak gösterilmiştir. Son tahlildeyse özellikle yadırgatma efekti etrafında şekillenen Brecht tiyatrosunun Frisch üzerindeki izdüşümleri tespit edilmiş, aralarındaki alternatif çözüm-seyirci çözümü dikotomisine irca edilebilecek küçük fark ise Frisch’in Brecht’e getirdiği bir katkı olarak değerlendirilmiştir.


Keywords


Max Frisch, epik tiyatro, yadırgatma / yabancılaştırma efekti, Brecht

Author: M. Sami TÜRK
Number of pages: 403-411
DOI: http://dx.doi.org/10.29228/ijla.46190
Full text:
Share:
Alıntı Yap:
International Journal of Language Academy
E-Mail Subscription

By subscribing to E-Newsletter, you can get the latest news to your e-mail.